«Հադեսն առևանգում է Պերսեփոնեին» (որմնանկար, մ.թ.ա. 4-րդ դար)
Վերգինա, Հունաստան
Showing posts with label Անտիկ մշակույթ. Show all posts
Showing posts with label Անտիկ մշակույթ. Show all posts
Monday, 15 January 2018
Monday, 3 April 2017
Monday, 16 January 2017
«Վեներա (Ափրոդիտե) Կալիպիգա»
Հին հռոմեական քանդակագործություն
Մ.թ.ա. 1-ին կամ 2-րդ դար, մարմար
Ազգային հնագիտական թանգարան, Նեապոլ
Sunday, 8 January 2017
Saturday, 15 October 2016
Sunday, 9 October 2016
Պերսևսը Աթենասին է հանձնում Մեդուզայի գլուխը
Հին հունական կերպարվեստ
Պերսևսը Աթենասին է հանձնում Մեդուզա Գորգոնայի գլուխը (որն արտացոլվում է վահանի վրա)
Մ.թ.ա. 400-385թթ.
Saturday, 18 June 2016
Հադեսի թագավորություն
 |
| Հադես և Պերսեփոնե |
 |
| Հադեսն ու եռագլուխ Կերբերը |
Հադեսի թագավորություն՝ Հին Հունաստանում մեռյալների հոգիների թագավորությունը երկրի ընդերքում՝ լի խավարով ու սարսափներով: Այս թագավորության մեջ, ուր չեն հասնում երկրային կյանքի ո՛չ լույսը, ո՛չ հրճվանքը, ո՛չ էլ թախիծը, իշխում է Զևսի դժնադեմ եղբայր Հադեսն իր կնոջ՝ Պերսեփոնեի հետ միասին: Պերսեփոնեն՝ ընդերքի, ծլարձակման, պտղաբերության աստվածուհին, Զևսի և Դեմետրայի դուստրն է, որին Հադեսն առևանգել է ու դարձրել ստորերկրյա աշխարհի թագուհին: Նրանց ոսկեղեն գահի մոտ բազմում են մեռյալների թագավորության դատավորներ Մինոսն ու Հռադամանթոսը: Այստեղ է նաև մահվան աստված Թանատոսը՝ սուրը ձեռքին, սև թիկնոցով, լայնատարած սև թևերով: Անդրշիրիմյան պաղություն է փչում այդ թևերից, երբ Թանատոսը թռչում է մահամերձի մահճի մոտ, որպեսզի իր սրով մի փունջ մազ կտրի նրա գլխից և հափշտակի հոգին: Թանատոսի կողքին են մռայլատես Կերերը. նրանք մոլեգնորեն սավառնում են ճակատամարտի դաշտերով և հրճվում են՝ տեսնելով, թե ինչպես են մեկը մյուսի հետևից հերոսներն ընկնում: Իրենց շառագույն շուրթերով հպվում են նրանց վերքերին, ագահորեն ըմպում ընկածների տաք արյունը և մարմինների միջից դուրս կորզում նրանց հոգիները:
 |
Քարոնը հոգիներ է տեղափոխում
Հեղինակ՝ Ա. Լիտովչենկո
|
 |
| Քարոնն ու Աքերոն գետը |
 |
| Պերսեփոնե |
Մթամած գետեր են հոսում Հադեսի թագավորությունում. այստեղով է հոսում նաև Ստիքս սրբազան գետը, որի ջրերով են երդվում աստվածները: Մեռյալների թագավորությունում են ալիք տալիս Կոկիտոսն ու Աքերոնը. հանգուցյալների հոգիների հեծեծանքները՝ թախծալից ու վշտալի, հնչում են նրանց մռայլ ափերին: Այստեղ են ցայտում նաև ամենայն երկրայինը մոռացության մատնող Լետա աղբյուրի ջրերը:
 |
| Թանատոսն ու Հիպնոսը Ջ. Ուիլյամ Ուոթերհաուս |
 |
Բերնինի
«Պերսեփոնեի
առևանգումը»
|
Հադեսի խավարչտին թագավորության մեջ սավառնում են նաև երազների աստվածները: Նրանց մեջ կան իմաստուն և հրճվալից երազներ տվող աստվածներ, բայց կան նաև այնպիսիները, որոնք մարդկանց ճնշող, երկյուղով համակող ու տանջալից երազներ են բերում: Կան և կեղծ ու պատիր երազների աստվածներ, որոնք մարդկանց մոլորության մեջ են գցում, հաճախ էլ՝ կորստյան մատնում:
 |
| Հադեսն առևանգում է Պերսեփոնեին |
 |
| Էրինիները հետապնդում են Օրեստեսին Ուիլյամ Բուգրո |
 |
| Տիցիան «Սիզիփոսի պատիժը» |
Սոսկալի է Հադեսի թագավորությունը և ատելի է մարդկանց: Ստորերկրյա աստվածները մարմնացրել են բնության ուժերը և շատ ավելի հին են, քան Օլիմպոսի աստվածները:
 |
| Հադեսն առևանգում է Պերսեփոնեին |
 |
| Օրփեոսն անդրաշխարհում |
 |
| Քարոնի նավը Լուկա Ջորդանո |
 |
| Քարոնն ու հոգիները |
Աղբյուրը՝ Ն.Ա.Կուն «Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները»
Monday, 30 May 2016
Անդրոմեդա և Պերսևս
Անդրոմեդա և Պերսևս
Հին հռոմեական որմնանկար, Պոմպեյ, մ.թ. I-ին դար
Ազգային հնագիտական թանգարան, Նեապոլ
Wednesday, 25 May 2016
Պարող այծամարդ
Պարող այծամարդ (ֆավն, սատիր)
Մ.թ.ա. 2-րդ դար, Հին Հռոմ, բրոնզ
Ազգային հնագիտական թանգարան, Նապոլի
,
Friday, 20 May 2016
Պոլիփեմոսը համբուրում է Գալաթեային
Կիկլոպ Պոլիփեմոսը համբուրում է հավերժահարս Գալաթեային
Հին հռոմեական որմնանկար, Պոմպեյ, մ.թ. I-ին դար
Ազգային հնագիտական թանգարան, Նեապոլ
Saturday, 14 May 2016
Հեփեստոս
 |
| «Հեփեստոս» Գիյոմ Կուստու (կրտսեր), Լուվր |
Հեփեստոս՝ Զևսի և Հերայի որդին, կրակի, դարբնության աստվածը, Հին Հունաստանի գլխավոր աստվածներից մեկը: Ի սկզբանե Հեփեստոսը եղել է միայն կրակի աստված, սակայն արհեստների, հատկապես՝ դարբնության արհեստի զարգացմանը զուգընթաց նա դառնում է նաև մետաղագործության հովանավոր աստվածը: Հեփեստոսին հատկապես շատ էին մեծարում Աթենքում, որտեղ արհեստներն առավել բարձր զարգացման էին հասել:
Հեփեստոսը լույս է աշխարհ է գալիս որպես թուլակազմ ու կաղ երեխա: Տեսնելով, որ նորածին որդին անբերետես ու տկարակազմ է՝ Հերան ցասումով է լցվում, խլում երեխային ու Օլիմպոսից ցած նետում դեպի հեռավոր երկիրը: Օդի մեջ երկար սուրալուց հետո տարաբախտ մանուկը ընկնում է անծայրածիր ծովի ալիքների մեջ:
Ծովային աստվածները՝ մեծն Օվկանիոսի դուստր
Էվրինոմեն և ծովային պատգամախոս ծերունի Ներեոսի դուստր Թետիսը, խղճում են փոքրիկ Հեփեստոսին ու իրենց հետ տանում ալեհեր Օվկիանոսի ջրերի խորքերը: Այնտեղ, լազուրե անձավում, աստվածուհիները մեծացնում ու դաստիարակում են մանկանը: Հեփեստոսը դառնում է հմուտ դարբին՝ իսկական հրաշագործ իր արհեստի մեջ: Իր հզոր ձեռքերով ոսկուց ու արծաթից մշտապես զարդարանքներ է պատրաստում իր դաստիարակչուհիների՝ Էվրինոմեի ու Թետիսի համար:
 |
| Հերան Օլիմպոսից ցած է նետում նորածին Հեփեստոսին |
 |
| Թետիսը Հեփեստոսից զենքեր է վերցնում վերցնում Աքիլլեսի համար Անտոնիս վան Դեյք, 1630-32թթ. |
 |
| Հերան՝ գամված բազկաթոռին |
Այս դեպքից հետո Հեփեստոսը բնակություն է հաստատում Օլիմպոսում: Նա հոյակապ շինություններ է կանգնեցնում աստվածների համար, իսկ իր համար ոսկուց, արծաթից ու բրոնզից մի պալատ է կառուցում, որտեղ երջանիկ կյանք է վարում իր գեղանի ու բարեհամբույր կնոջ՝ գեղեցկության ու նազանքի աստվածուհի Քարիսի հետ: Այս նույն պալատում է գտնվում Հեփեստոսի դարբնոցը, որտեղ նա անցկացնում է օրվա մեծ մասը: Մեջտեղում դրված է վիթխարի զնդան, անկյունում՝ բոցավառ հնոցն իր փուքսերով: Զարմանահրաշ փուքսեր են դրանք. գործի են ընկնում առանց ձեռքերի օգնության՝ ենթարկվելով միայն Հեփեստոսի խոսքին:
Ինչ հրաշալիքներ ասես, որ չի կռում Հեփեստոսը. ամրակուռ զենքեր, ոսկե և արծաթե զարդարանքներ, թասեր ու գավաթներ, եռոտանիներ, որոնք, ասես կենդանություն առած, իրենք իրենց գլորվում են ոսկե անիվների վրա: Գործն ավարտելով, քացրաբույր ավազանում մաքրվելով քրտինքից ու մրից՝ Հեփեստոսը, կաղալով ու իր թույլ ոտքերի վրա ճոճվելով, գնում է իր հոր՝ շանթարձակ Զևսի խնջույքին մասնակցելու: Բարեհոգի Հեփեստոսը հաճախ հաշտեցնում է վեճի պատրաստվող Զևսին ու Հերային: Աստվածներն անկարող են առանց ծիծաղի նայել Հեփեստոսին, երբ նա կաղալով շրջում է խնջույքի սեղանի շուրջը և անուշաբույր նեկտար լցնում նրանց համար: Ծիծաղն աստվածներին ստիպում է մոռացության տալ վեճն ու գժտությունը:
 |
| «Աֆրոդիտեն այցելում է Հեփեստոսի դարբնոցը» Գաետանո Գանդոլֆի |
Մեծն Հեփեստոսը՝ աստվածների հմտագույն դարբինը, ջերմություն ու հրճվանք է սփռում շուրջբոլորը, սիրալիր է ու բարեհամբույր բոլորի նկատմամբ, բայց կարող է և խստագույն պատիժներ տալ ու զարմացնել իր դաժանությամբ:
 |
| Հեփեստոսի տաճարն Աթենքում |
Friday, 1 April 2016
Sunday, 31 January 2016
Սոֆոկլես «Էդիպ արքա»
 |
| Դ. Էնգր «Էդիպն ու Սֆինքսը» |
Սոֆոկլեսի ամենահայտնի ողբերգություններից մեկը՝ «Էդիպ արքա»-ն, առաջին անգամ բեմադրվել է մ.թ.ա. 429 թ.: Ողբերգության մեջ Սոֆոկլեսը պատկերում է իր ժամանակի ամենակարևոր գաղափարներից մեկը` աստվածների կամքի (ճակատագրի) և մարդու ազատ անհատականության բախումը: Նյութը վերցված է Թեբեական շարքի առասպելներից, որոնցից մեկը պատմում է Թեբեի դժբախտ արքա Էդիպի մասին, այն արքայի, որի համար աստվածները սահմանել են անագորույն ճակատագիր` սպանել հարազատ հորը և ամուսնանալ մոր հետ:Ողբերգական այս պատմությունը սկսվում է այն ժամանակ, երբ Թեբեի արքա Լայոսին գուշակում են մահ սեփական որդու ձեռքերից: Նա հրամայում է իր նորածին զավակին նետել Կիթերոնի լանջերից: Սակայն ծառան, որին հրամայված էր սպանել Էդիպին, փրկում է մանուկին և հանձնում Կորնթոսի արքայի՝ Պոլիբոսի հովիվներից մեկին:
Այդպիսով նորածնին մեծացնում է Պոլիբոսը, որին Էդիպն իր հարազատ հայրն է համարում: Երբ Էդիպը մեծանում է, նրան գուշակում են, որ մի օր սպանելու է հորն ու ամուսնանալու է հարազատ մոր հետ:  |
| Գ. Մորո «Էդիպն ու Սֆինքսը» |
 |
| Շ. Ժալաբել «Թեբեի ժանտախտը» |
Այսպիսով, այս ողբերգությունը ներկայացնում է աստվածների ու ճակատագրի ազդեցությունը մարդկանց կյանքի ընթացքի վրա: Մյուս կողմից, Սոֆոկլեսը ցույց է տալիս մարդու ներքին ուժը, հզորությունը, որ կարող է դիմակայել աստվածներին ու ճակատագրին: Էդիպը, հասկանալով, թե ինչ են պատրաստել իր համար աստվածները, ոչ թե հնազանդվում, այլ իրեն կուրացնելով` ըմբոստանում է գերագույն ուժերի դեմ: Էդիպը չի պարտվում, դառնում է անհաղթելի: Նա փորձում է հասկացնել, որ ինքը մարդ է. չի կարելի այդպես վարվել մարդկանց հետ: Կուրացնելու քայլն ուղղված էր նաև իր դեմ: Դրանով նա ցույց է տալիս, որ տեսնում է իր ներքինը, որ տեսողությունը պետք է ուղղված լինի ոչ թե դեպի դուրս, այլ դեպի ներս: Ահա թե ով է մարդը Սոֆոկլեսի համար: 
Ե՛վ Լայոսը, և՛ Էդիպը փորձում են խուսափել իրենց ճակատագրից, բայց խուսափելու համար կատարված քայլերի հետևանքով վերջինս հասնում է նրանց: Աստվածները, կարծես, ծիծաղում են մարդկային ջանքերի վրա: Եթե Լայոսը իրենից չհեռացներ նորածին որդուն, վերջինս կճանաչեր հորն ու չէր սպանի նրան: Եթե Էդիպը ճակատագրից խուսափելու համար չհեռանար իր ենթադրյալ հորից, չէր սպանի իրական հորը: Էդիպը անիծում է մարդասպանին, որը ժանտախտի պատճառ է դարձել՝ չկասկածելով անգամ, որ անիծում է ինքն իրեն: Նա գուշակին կույր է անվանում՝ չհասկանալով, որ իրական կույրն ինքն է: Սա է աստվածների դաժան հեգնանքը: |
| Շ. Ժալաբել, Անտիգոնեն Թեբեից դուրս է բերում կուրացած Էդիպին |
Այնուամենայնիվ, Սոֆոկլեսը մարդուն բարձրացնում է վեր` ընդգծելով բնավորության ուժը, ինչը չնայած դառնում է դժբախտությունների պատճառ, սակայն հնարավորություն է տալիս տնօրինել սեփական կյանքը: «Էդիպ արքան» ոչ թե ճակատագրի ողբերգություն է, այլ մի գործ, որը թեև շեշտում է մարդու կախվածությունը աստվածների կամքից, միաժամանակ ընդունում է և մարդու արարքների ազատությունը: Ընդունելով այդ ազատությունը՝ Սոֆոկլեսը միաժամանակ գիտակցում է, որ ազատ մարդը չի կարող սխալներ չգործել:
Subscribe to:
Posts (Atom)